gajé
Définitions
enterré et gardé par un esprit.
- yo ka di on lajan gajé sé on ja-lò on pirat fè on èsklav téré-y, èvè i sasiné nèg-la i fè tou-la pou téré-y èvè lajan gajé-lasa pou i véyé asi trézò-la pou p'onmoun pa janmé rivé trapé-y. Kifè lèspri a èsklav-la pé vin di-w sa an rèv pou ou sa dégajé nanm a-y é pran trézò-la.
mettre en gage.
- sé patwon-la té asèpté gajé on chenn an lò a bòn a-yo, lè vini pou rann-li y yo di i two ta.
s'engager.
- lèwgadé tiboug-la ay gajé-y adan larmé, sé konsa i vin touvé-y ka fè lagyè kont Aljéryen i pa té konnèt;
possédé par le diable.
- on moun gajé sé on moun i pwonmèt dyab nanm a-y pou Dyab té ba-y on biten./yo di moun gajé ka fè Dyab travay lannuit ba-yo.
Exemples
- argent enterré et prisonnier.
- on dit que l'argent « engagé », c'est de l'argent qu'un maître blanc a fait enterrer par un esclave qu'il a tué ensuite pour que celui-ci puisse le garder à jamais.mais l'esclave peut venir vous raconter en rêve où se trouve la fortune afin que vous puissiez libérer son âme (« la dégager »).
- un possédé (par le diable)

